Orde en chaos: deel 7- Over wereldbeeld, bewustzijn, onderbewustzijn, betekenisgeving en taal

Een andere kijk op orde en chaos:
Deel 7 – Over wereldbeeld, bewustzijn, onderbewustzijn, betekenisgeving en taal

We kunnen ons beeld van de wereld beschrijven met woorden. Maar we kunnen ook een niveau dieper gaan en vragen stellen hoe woorden hun betekenis hebben gekregen en inhoudelijk wat die betekenis dan is.
Dan volstaan we niet met de woorden maar zoeken we naar het wezen ervan. En hoe onze betekenissen tot stand zijn gekomen.
Ook speelt mee dat woorden in een andere context een heel andere betekenis kunnen krijgen.
Aan de orde is dan het onderliggend betekeniskader waarvan woorden de uitdrukking zijn. Dat betekeniskader kan worden opgevat als een verzameling van uitgangspunten, aannames en vanzelfsprekendheden die breed worden gedeeld.
Nog een stap dieper is dat we vragen naar het persoonlijke. Waarom is voor de een vanzelfsprekend wat door de ander hevig wordt gekritiseerd?
Hoe zijn onze uitgangspunten, aannames en zekerheden tot stand gekomen?
Een wereldbeeld heeft betrekking op de wijze waarop we de werkelijkheid, onszelf en onszelf in relatie tot de werkelijkheid zien.
Het is op te vatten als een betekeniskader dat vervolgens leidend en bepalend is voor ons denken en handelen.
Dat veronderstelt dat we helder zicht hebben op ons perspectief op de werkelijkheid. Dat is echter minder vanzelfsprekend dan wellicht op het eerste gezicht lijkt.
We zijn ons lang niet altijd bewust van ons eigen perspectief. Anderen kunnen ons erop wijzen dat er sprake is van patronen in ons denken en handelen die we ons voorheen niet hebben gerealiseerd.
Dergelijke opmerkingen kunnen ons aan het denken zetten. Ze maken ons bewust van vanzelfsprekendheden in ons denken en van automatismen in ons handelen.
Dat kan aanleiding zijn ons perspectief te veranderen. We gaan anders naar de wereld kijken en gaan ons mogelijk anders gedragen.
We worden ons bewust van een manier van kijken en handelen waar we zelf niet achter kunnen staan.
Wij wensen niet langer door ons doen en laten een beeld bij de ander te vestigen waarin we onszelf niet herkennen. Zo wensen we niet over te komen.
Wat individueel geldt, geldt ook in collectief verband.

lees het volledige artikel

Orde en chaos: deel 6 – Het domein van de wetenschap

Een andere kijk op orde en chaos:
Deel 6 – Het domein van de wetenschap

In deel 6 van deze reeks benaderen we de wetenschap met als insteek het wereldbeeld dat eraan ten grondslag ligt. Dat doen we door eerst de bestaande praktijk als uitgangspunt te nemen, daarover kritisch te reflecteren en vervolgens een alternatief wereldbeeld te schetsen en de rol van de wetenschap daarin te verkennen. We beginnen met een korte schets van het constructivisme en zullen aansluitend vanuit dit perspectief de bestaande praktijk van wetenschapsbeoefening bezien.

Aan de wetenschap hebben we veel te danken. Denk aan terreinen als gezondheidszorg, vervoer, de chemie of de landbouw. Tegelijkertijd is de wetenschap nooit onomstreden geweest. Nieuwe technologie levert bijvoorbeeld vragen van ethische aard op. Moeten we alles willen wat we technologisch kunnen? Heeft de wetenschap niet bijgedragen aan vervreemding? Is de technologie niet de oorzaak geworden van een technologisch bepaald wereldbeeld waarin de mens zichzelf maar moeilijk kan terugvinden?

Maar ook intern is de beoefening van de wetenschap lang niet onomstreden. Het beeld dat de wetenschap vanuit een onafhankelijke positie in staat is tot eenduidige kennis te komen over de werkelijkheid is gaandeweg steeds meer omstreden geworden. De betekenis van de wetenschap is gerelativeerd. Dat heeft ook gevolgen voor het beroep dat op de wetenschap wordt gedaan.

lees het volledige artikel

Orde en Chaos: deel 5 – Individueel bewustzijn en sociale verandering

Er is weer een artikel toegevoegd aan de reeks “Orde en Chaos”:

Orde en Chaos: deel 5 – Individueel bewustzijn en sociale verandering

In dit deel 5 is de aandacht gericht op  de positie van het individu.
Wat is onze positie in ingrijpende processen van verandering? Hoe ervaren we die? En wat is de rol van het individu daarin? Het gaat dus om individuele processen van betekenisgeving. Zoals Pico della Mirandola eind vijftiende eeuw stelde gaat het bij betekenisverlening uiteindelijk om de diepste dimensie van ons menszijn, om de menselijke waardigheid. Aan de orde is dan de vraag of aan die waardigheid recht wordt gedaan. Krijgt de mens in onze (post)moderne samenleving de ruimte om een betekenisvol leven te leiden. De ruimte om zichzelf te worden. En in welke mate claimt de mens de ruimte om zich te onttrekken aan extern opgelegde betekeniskaders en een eigen constructie te maken van zichzelf in relatie tot de wereld. Het onderscheid dus tussen bewustzijn en zelfbewustzijn. Het creëren van die ruimte voor eigenheid is niet vanzelfsprekend noch gemakkelijk zoals we zullen toelichten.

lees dit deel 5: individueel bewustzijn en sociale verandering

voor de hele reeks “Orde en Chaos” zie: reeks-orde-en-chaos

Orde en Chaos: deel 4 – collectief bewustzijn en veranderingsprocessen

Er is weer een artikel toegevoegd aan de reeks “Orde en Chaos”:

deel 4 -collectief bewustzijn en veranderingsprocessen

We staan voor een veranderingsopgave. Het veranderingsproces vereist aandacht voor betekenisgeving en bewustzijn. Bij processen van betekenisgeving maken we een onderscheid tussen het individuele en het collectieve niveau. In dit deel 4 in de reeks  richten we ons op hoe processen van betekenisgeving op collectief niveau verlopen. We staan stil bij wegen waarlangs definities kunnen institutionaliseren.

voor de hele reeks “Orde en Chaos” zie: reeks-orde-en-chaos

Pensioenen: Speelbal van, of hefboom voor veranderingen? – update mei 2020

Kan er sprake zijn van een houdbaar pensioensysteem binnen een gemankeerd economisch systeem?
Deze vraag krijgt nu bij de aanvang van de corona crisis een nieuwe urgentie en betekenis. De herstelmaatregelen noodzakelijk om uit de crisis te komen zijn een kans om daarmee ook de noodzakelijke veranderingen binnen het economische systeem een zeer gewenste draai en dynamiek te geven. Dit artikel uit januari 2020 krijgt in deze tijd daarom een nieuwe relevantie.

door: Joseph van Keulen

De aanleiding voor dit artikel ligt besloten in de moeizame gang van zaken rond de pensioendiscussie. Wat is daarvan de oorzaak? Ligt dat bij de betrokken partijen of is er iets veel fundamenteler aan de hand? Is een goed functionerend pensioenstelsel gebaseerd op kapitaaldekking mogelijk als het op kapitaal gebaseerde economische systeem zelf in een overlevingscrisis zit? In het kort de vraag die voor ons ligt: Kan er sprake zijn van een houdbaar pensioensysteem binnen een gemankeerd economisch systeem? Het antwoord: Neen!

Het is een tijd van verandering voor het pensioenstelsel maar meer nog voor het uitvinden van een duurzaam economisch stelsel. Een duurzaam kapitalisme?
Het gaat dus niet om veranderingen binnen het systeem maar om veranderingen van het systeem zelf.

lees het artikel.